Ortaklığın Giderilmesi Davasına Konu Taşınmaz Üzerinde İntifa Hakkı Sahibi Varsa Bu Kişinin De Davaya Dahil Edilmesi Gerekir

Ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) davaları, taşınmaz üzerindeki paylı veya elbirliği mülkiyetini sonlandırarak ferdi mülkiyete geçişi sağlayan davalardır. Ancak bu davalarda taraf teşkilinin sağlanması sadece tapu maliklerinin davaya çağrılmasıyla sınırlı değildir.

Taşınmaz mülkiyetini sınırlayan en güçlü ayni haklardan biri olan İntifa Hakkı, taşınmazın kullanımı ve satışı üzerinde doğrudan etkiye sahiptir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 27. maddesinde düzenlenen "Hukuki Dinlenilme Hakkı" gereği, davanın sonucundan etkilenecek olan herkesin yargılamaya katılması zorunludur.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin 2021/5940 E., 2021/2117 K. sayılı güncel kararı, tapu kaydında intifa hakkı şerhi bulunan taşınmazlarda izlenecek usulü netleştirmiştir. Karara konu olayda; mahkeme, taşınmazın bir hissesi üzerinde intifa hakkı sahibi olan üçüncü kişiyi davaya dahil etmeden satış kararı vermiştir.

Yargıtay, intifa hakkı sahibinin davada taraf olmamasını ağır bir usul hatası olarak değerlendirmiş ve hükmü bozmuştur. Çünkü yapılacak satış, intifa hakkı sahibinin hakkını kaybetmesine veya hakkının bedele dönüşmesine neden olacağından bu kişinin savunması alınmadan karar verilmesi adil yargılanma hakkına aykırıdır.

Bu noktada intifa hakkının ne zaman kurulduğu, satışın şeklini belirleyen en önemli teknik detaydır. Yargıtay içtihatlarına göre; eğer intifa hakkı 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 01.01.2002 tarihinden önce kurulmuşsa, taşınmazın intifa hakkı ile yükümlü olarak (yani alıcı, intifa hakkı sahibini kabul ederek) satılması gerekir.

Ancak intifa hakkı 01.01.2002 tarihinden sonra kurulmuşsa TMK m. 700 devreye girer. Buna göre; diğer paydaşlar intifa hakkının kurulduğunu öğrendikten sonra 3 ay içinde paylaşma isterse intifa hakkı satışla birlikte sona erer ve hak paya düşecek bedel üzerinde devam eder.

Sonuç olarak, ortaklığın giderilmesi davası açılmadan önce tapu kayıtlarının beyanlar ve şerhler hanesinin titizlikle incelenmesi gerekir. Eğer kayıtlarda bir intifa hakkı sahibi görünüyorsa bu kişi dava dilekçesinde mutlaka davalı olarak gösterilmelidir.

İntifa hakkı sahibinin yokluğunda verilen satış kararları Yargıtay denetiminde bozulmaya mahkumdur. Hukuki sürecin uzamaması ve gereksiz yargılama gideri ödenmemesi adına taraf teşkilinin eksiksiz sağlanması davanın esası kadar önemlidir.

Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davasıyla ilgili detaylı bilgi edinmek için Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu) Davası ve İntifa Hakkı,  Yargıtay Kararları Işığında Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu) Davası, Ortaklığın giderilmesi davalarında davalı yararına vekalet ücretine hükmedilir mi?, Banka hesabındaki miras kalan para için ortaklığın giderilmesi davası açılabilir mi?, Kat Mülkiyetine Geçiş Suretiyle Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu),  Tapuya "yol" olarak tescil edilen taşınmaz için ortaklığın giderilmesi davası açılabilir mi?, Birden fazla taşınmaz için ortaklığın giderilmesi davası taşınmazlardan birinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabilir mi?, Paydaş olmayan kişinin açtığı ortaklığın giderilmesi davasının reddi gerekir., Paylı mülkiyete tabi taşınmazlarda alacaklının ortaklığın giderilmesi davası açması mümkün müdür?, Davacı ortaklığın giderilmesi davasından feragat ederse ne olur?, Ortaklığın giderilmesi davasına konu taşınmaz üzerinde intifa hakkı sahibi varsa bu kişinin de davaya dahil edilmesi gerekir., Alacaklı tarafından açılan ortaklığın giderilmesi davasında satış bedeli kime ödenir?, Ortaklığın giderilmesi davasında ilamlı takip yoluyla satış istenebilir mi?, Tapu iptal tescil davalarının ortaklığın giderilmesi davası için bekletici mesele yapılması gerekir., Kamulaştırılmış taşınmaz hakkında ortaklığın giderilmesi davası kabul edilir mi?, Miras taksim sözleşmesi yapılmışsa ortaklığın giderilmesi davası açılabilir mi?, Kat karşılığı inşaat sözleşmesine konu taşınmaz için ortaklığın giderilmesi istenebilir mi?, Aile konutu şerhi bulunan taşınmaz hakkında ortaklığın giderilmesi davası açılabilir mi?, Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davasında aynen taksim nasıl yapılır? başlıklı yazılarımızı da okuyabilirsiniz.

Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası hakkında bilgi almak için her zaman bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Ortaklığın giderilmesi davasına konu taşınmaz üzerinde intifa hakkı sahibi varsa bu kişinin de davaya dahil edilmesi gerektiğine ilişkin Yargıtay Kararı

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 2021/5940 E., 2021/2117 K.

"İçtihat Metni"

7. Hukuk Dairesi

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Davacılar vekili tarafından, davalılar aleyhine 09.12.2011 gününde verilen dilekçe ile ortaklığın giderilmesi talebi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 25.03.2015 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi bir kısım davalılar vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün evrak incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, ortaklığın giderilmesi istemine ilişkindir.

Davacılar vekili, İstanbul ili, Bahçelievler ilçesi, Kocasinan Mahallesi, 14538 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki ortaklığın aynen taksim, mümkün değilse satış suretiyle giderilmesini talep etmiştir.

Bir kısım davalılar, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın kabulü ile 14538 parsel 490 m² 80/2736 hissenin üzerindeki ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmiştir.

Hükmü, bir kısım davalılar vekili temyiz etmiştir.

Ortaklığının giderilmesi istenen taşınmaz üzerinde intifa hakkı var ise bu hak sahibinin davaya dahil edilmesi zorunludur. Satış suretiyle ortaklığın giderilmesi istenen taşınmaz üzerinde 4721 sayılı TMK'nın yürülüğe girdiği 01.01.2002 tarihinden önce kurulmuş bir intifa hakkı varsa taşınmazın 14.03.1960 tarihli ve 1/3 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca intifa hakkı ile yükümlü olarak satılması gerekir.

İntifa hakkı sahibi yalnız başına bu hakkının paraya çevrilmesini, taşınmazın intifasız satışını isterse diğer paydaşların muvafakati aranmaksızın taşınmazın intifasız satışına karar verilmelidir.

İntifa hakkı 01.01.2002 tarihinden sonra kurulmuş ise, 4721 sayılı TMK'nın 700. maddesi uyarınca "Bir paydaşın kendi payı üzerinde intifa hakkı kurması halinde, diğer paydaşlardan biri intifa hakkının kurulduğunun kendisine tebliğinden başlayarak üç ay içinde paylaşma isteminde bulunursa; satış yoluyla paylaşmada intifa hakkı, buna ilişkin paya düşecek bedel üzerinde devam eder."

Somut olaya gelince; dava konusu İstanbul ili, Bahçelievler ilçesi, Kocasinan Mahallesi, 14538 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydında ...'a ait 4/171 hissede Mevlüt oğlu Yahya Çalışkan lehine 23.09.2010 tarihinde 13820 yevmiye sayılı işlem ile intifa hakkı bulunduğuna ilişkin şerh konulduğu anlaşılmıştır.

Bu durumda mahkemece; adı geçen intifa hakkı sahibinin davada taraf olması sağlandıktan sonra işin esası hakkında karar verilmesi gerekirken, intifa hakkı sahibinin hukuki dinlenilme hakkı ihlal edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

Kabule göre de, dava konusu 14538 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki ortaklığın giderilmesine şeklinde hüküm kurulması gerekirken, taşınmazdaki 80/2736 payın üzerindeki ortaklığın giderilmesine dair yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenlerle bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle bir kısım davalılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harcın yatırana iadesine, 20.10.2021 tarihinde oy birliği ile karar verildi.